Hugo Steinhaus

1887-1972

Rene Thom, matematykawszkole.com.pl

Hugo Dyonizy Steinhaus był polskim matematykiem należący do tak zwanej lwowskiej szkoły matematycznej.  Urodził się 14 stycznia 1887 w Jaśle. W 1905 uzyskał maturę w gimnazjum klasycznym w Jaśle, a astępnie rozpoczął studia matematyczne i filozoficzne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego. Po roku zmienił uczelnię, aby w latach 1906-1911 kontynuować studia pod kierunkiem Davida Hilberta i Feliksa Kleina w Getyndze . W 1911 uzyskał tam stopień doktora filozofii summa cum laude. To łaciński termin będący formą oceny pracy oznaczający pracę "z najwyższą pochwałą". 

W latach 1911-1914 przebywał w Jaśle, gdzie opublikował szereg prac naukowych. Po I wojnie światowej, w której uczestniczył w walkach 1. Pułku Artylerii na Wołyniu, habilitował się we Lwowie na podstawie rozprawy o pewnych własnościach szeregów Fouriera.

W 1920 został profesorem nadzwyczajnym matematyki Uniwersytetu Lwowskiego i kierownikiem I Katedry Matematyki, którą kierował aż do wybuchu II wojny światowej. W 1923 został profesorem zwyczajnym. Kilkakrotnie wyjeżdżał w ramach współpracy naukowej do Paryża, Getyngi i Bolonii.

Wokół Steinhausa i Stefana Banacha, o którym sam Steinhaus mówił, że jest jego największym matematycznym odkryciem, skupiło się liczne grono lwowskich matematyków, którzy tworzyli tak zwaną lwowską szkołę matematyczną. Był to silny ośrodek matematyczny, którego domeną stała się analiza funkcjonalna. W 1929 Steinhaus wspólnie ze Stefanem Banachem założył czasopismo Studia Mathematica o zasięgu międzynarodowym, poświęcone wyłącznie analizie funkcjonalnej.

W 1939 po zajęciu Lwowa przez ZSRR otrzymał nominację na profesora Katedry Analizy Wyższej w Państwowym Uniwersytecie Ukraińskim im. Iwana Franki, przemianowanego przez ówczesne władze z dotychczasowego Uniwersytetu Jana Kazimierza. Po wkroczeniu do Lwowa wojsk niemieckich, wobec represji hitlerowców w stosunku do Żydów, Steinhaus wraz z rodziną po kilku miesięcy ukrywania się we Lwowie, przedostał się w lipcu 1942 do Berdechowa koło Gorlic. Tam pod zmienionym nazwiskiem jako Grzegorz Krochmalny uczestniczył w tajnym nauczaniu.

Po wojnie osiadł we Wrocławiu. W 1945 współorganizował wrocławskie środowisko naukowe. Został powołany na katedrę zastosowań matematyki Wydziału Matematyczno-Fizyczno-Chemicznego, wspólnego dla uniwersytetu i politechniki. Pełnił funkcję kierownika działu zastosowań przyrodniczych i gospodarczych Instytutu Matematycznego PAN, której był członkiem rzeczywistym od 1952 roku.

Opublikował około 250 prac. Głównymi dziedzinami jego badań były szeregi trygonometryczne i ortogonalne, zagadnienia sumowalności. Zasadnicze wyniki zawarł jako współautor w pracy Theorie der Ortogonalreihen publikowanej w periodyku Monografie Matematyczne w 1935. Wiele jego prac ma zasadnicze znaczenie w ścisłych sformułowaniach podstaw rachunku prawdopodobieństwa opartym na teorii miary i teorii mnogości. Wśród prac wiele miejsca zajmowały zastosowania matematyki do różnych dyscyplin, między innymi biologii, medycyny i statystyki.

Hugo Steinhaus zmarł 25 lutego 1972 we Wrocławiu.


Ostatnia modyfikacja: Wednesday, 28 August 2013, 12:39 PM